آموزش نصب اپنسیس OpenSees

اگر تازه با نرم افزار OpenSees (اپنسیس) آشنا شده اید و نمی دانید از کجا باید شروع کنید، در این مقاله به آموزش نصب اپنسیس (نسخه TCL) می پردازیم. با مطالعه این مقاله می آموزید که چگونه نرم‌افزار ویرایشگر متن ++Notepad را به OpenSees متصل کرده و از مزایای آن‌ استفاده کنید. جهت دسترسی راحت و سریع شما تمامی فایل‌های موردنیاز در یک فایل فشرده در دسترس شما قرار گرفته اند که با مراجعه به این لینک می توانید آن را دریافت کنید. همچنین موضوع این مقاله با ویدیو آموزشی موجود در سایت یکسان است و در صورتی که مشاهده ویدیو برای شما آسان‌تر است، تمامی مراحل همین آموزش به‌صورت کامل در قالب ویدیو نیز توضیح داده شده است.

📥 در این آموزش یاد می‌گیرید:

از کجا OpenSees را دانلود کنید.

چطور به‌درستی مراحل نصب اپنسیس را انجام دهید.

چطور اجرای اولیه را تست بگیرید.

از امکانات ++Notepad برای کدنویسی استفاده کنید.

نسخه‌های مختلف OpenSees را اضافه و مدیریت کنید.

نسخه سفارشی OpenSees را راه‌اندازی کنید.

مدل‌های خود را با OSLite نمایش دهید.

✅ فقط کافی‌ست مراحل آموزش نصب OpenSees را دنبال کنید؛ در چند دقیقه آماده‌ی کار با آن خواهید بود.

مراحل نصب اپنسیس

گام 1) در این بخش، مجموعه فایل‌های مورد نیاز برای نصب OpenSees را به‌صورت یکجا قرار داده‌ایم. ابتدا از طریق این لینک فایل فشرده را دانلود کرده و سپس آن را از حالت فشرده خارج نمایید.

گام 2) از فایل های دانلود شده، فولدر OpenSeesFiles را در درایو C سیستم خود کپی کنید.

گام 3) وارد مسیر C:/OpenSeesFiles/opensees/bin شوید و فایل OpenSees.exe را اجرا کنید. این نسخه به‌صورت پرتابل و بدون نیاز به نصب اجرا می‌شود، به‌شرط آنکه فولدرهای bin و lib در محل اصلی خود باقی مانده باشند.این کار، محیط OpenSees نسخه 3.3  را در قالب یک کنسول باز می‌کند. اگر پنجره‌ی کنسول مشابه تصویر زیر باز شد و پیام‌هایی مانند زیر مشاهده کردید، به این معناست که OpenSees به درستی اجرا شده است.

گام 4) از فایل های دانلود شده، وارد فولدر runOpenSees شوید و فایل runOpenSees.exe را کپی کرده و آن را در مسیر C:/OpenSeesFiles/opensees/bin و در کنار فایل اصلی اپنسیس قرار دهید.

گام 5) به‌جای نوشتن کد در کنسول اپنسیس، بهتر است از محیطی استفاده کنید که امکان ذخیره و ویرایش کد را فراهم کند. ++Notepad یک نرم‌افزار رایگان و کاربردی است که علاوه بر پشتیبانی از زبان Tcl، نوشتن و مدیریت کدهای اپنسیس را نیز ساده می‌کند. در ادامه، مراحل نصب OpenSees و اجرای یک نمونه کد اپنسیس به ترتیب زیر خواهد بود:

برای نصب OpenSees، وارد پوشه ++Notepad شوید و فایل نصبی این برنامه را باز کنید. نصب اپنسیس به سادگی صورت می‌گیرد و کافی‌است تمام تنظیمات پیش‌فرض را پذیرفته و گزینه next بزنید تا فرآیند نصب کامل انجام شود. بعد از زدن دکمه Finish محیط ++Notepad باز می‌شود.

برای فعال‌سازی قابلیت اجرای کدها و مقایسه آن‌ها در ++Notepad، لازم است پلاگین‌های RunMe و ComparePlugin را در محل نصب OpenSees قرار دهید. برای این منظور، ابتدا پوشه‌های مربوط به این دو پلاگین را کپی کنید.

برای یافتن محل نصب ++Notepad، در صورتی که هنگام نصب، مسیر پیش‌فرض را تغییر نداده‌اید، می‌توانید مستقیماً به مسیر ++C:\Program Files\Notepad بروید. در این مسیر، وارد پوشه‌ی Plugins شوید و فایل‌های مربوط به پلاگین‌ها را در آن کپی کنید.

اما اگر هنگام نصب مسیر پیش‌فرض را تغییر داده‌اید و محل نصب را نمی‌دانید، برای یافتن آن در منوی Start، عبارت “++Notepad” را جست‌وجو کرده و روی آن راست‌کلیک کنید. سپس گزینه‌ی Open file location را انتخاب نمایید. با این کار، به میانبر برنامه در پوشه‌ی Programs هدایت می‌شوید. در این مرحله، دوباره روی آیکون ++Notepad راست‌کلیک کرده و مجدداً Open file location را بزنید تا وارد محل نصب اصلی برنامه شوید. حالا وارد پوشه‌ی Plugins شده و فایل‌های مربوط به پلاگین‌ها را در آن قرار دهید.

درنهایت با نصب شدن این افزونه باید علامت زیر به نوار ابزار ++Notepad شما اضافه شده باشد. این گزینه به شما امکان اجرا کدهایتان را می‌دهد.

گام 6) برای شروع کدنویسی، ابتدا از طریق منو File> New صفحه جدیدی باز کنید و دستور چاپ Hello World به زبان Tcl را بنویسید. سپس این فایل را با پسوند Tcl. ذخیره کنید.

گام 7) تا به این مرحله، ++Notepad هنوز قادر به اجرا کد Tcl شما نیست چراکه باید برای آن تعریف شود که فایل‌های با پسوند tcl. را با استفاده از اپنسیس اجرا کند. برای این کار روی فایل ذخیره شده کد خود کلیک راست کرده و وارد منوی Properties شوید سپس گزینه change را بزنید تا پیش‌فرض جدیدی برای اجرای فایل‌های Tcl انتخاب کنید. به ترتیب روی گزینه‌های More Apps و Look for another App on this PC بزنید. سپس به محل ذخیره اپنسیس در Drive C بروید و روی فایل runOpenSees.exe کلیک کنید. با این کار فایل runOpenSees.exe هسته مرکزی اجرای تمامی کدهای Tcl نوشته شده در ++Notepad می‌شود. توجه داشته باشید که runOpenSees.exe حتما باید در کنار فایل OpenSees.exe قرار گرفته باشد.

اکنون می‌توانید فایل Tcl خود را بدون مشکل اجرا کنید.

قابلیت‌های ++Notepad

قابلیت Compare:

پلاگین Compare در ++Notepad ابزاری برای مقایسه‌ی محتوای دو فایل به‌صورت دقیق و بصری است. این پلاگین تفاوت‌ها را با رنگ‌بندی و علامت‌گذاری مشخص می‌کند تا کاربر بتواند به‌سرعت تغییرات را تشخیص دهد. برای این منظور ابتدا دوتا فایل را که قصد مقایسه دارید در ++Notepad باز کنید و از منوی Plugins → Compare → Compare را انتخاب کنید تا تفاوت‌ها به‌صورت رنگی نمایش داده شود. این روش برای بررسی تغییرات بین نسخه‌های مختلف کد بسیار کارآمد است.

با استفاده از این پلاگین و مقایسه بین دو فایل مطابق تصویر زیر، نشان داده شده که در خط اول فایل‌ها که با علامتی قرمزمشخص شده است، کلمه‌های هایلایت شده World و Word متفاوت هستند.

قابلیت Find and Replace:

قابلیت جستجو و جایگزینی در نوت‌پد++ ابزاری است که به کاربران اجازه می‌دهد به راحتی متن‌های مورد نظر را در فایل‌های متنی پیدا کنند و در صورت نیاز، آن‌ها را با متن‌های جدید جایگزین کنند. این قابلیت گزینه‌های متنوعی مثل جستجوی دقیق با توجه به حروف بزرگ و کوچک، جستجوی کلمات کامل و… را دارد. همچنین می‌توانید فقط یک مورد یا همه موارد پیدا شده را به‌صورت همزمان تغییر دهید که این موضوع در ویرایش‌های بزرگ حسابی به کار می‌آید.

قابلیت Duplicate:

این قابلیت در نوت‌پد++ با کلید میانبر Ctrl + D به کاربر این امکان را می‌دهد که خط جاری یا خطوط انتخاب شده را سریعاً کپی کرده و دقیقاً زیر همان محل درج کند. این ویژگی مخصوصاً وقتی مفید است که بخواهید یک بخش کد یا متن را بدون نیاز به کپی و پیست کردن دستی چندین بار تکرار کنید و سرعت و دقت کار را بالا میبرد.

قابلیت انتخاب ستونی:

با نگه داشتن دکمه Alt و کشیدن موس، کاربران می‌توانند خطوط مختلف در متن را به صورت هم‌زمان انتخاب کرده و ویرایش کنند. این قابلیت، زمانی که کاربران بخواهند تغییرات مشابهی را در چند بخش از متن به سرعت انجام دهند، بسیار کاربردی است.

قابلیت Save Before Run:

این قابلیت ذخیره فایل‌ها، در پلاگین Run Me، به کاربران این امکان را می‌دهد که بدون نگرانی از دست رفتن تغییرات، همه فایل‌هایی که قبلاً ذخیره شده‌اند را به‌صورت خودکار قبل از اجرای برنامه ذخیره کنند. برای فعال کردن آن به Plugins → RunMe → Options بروید و گزینه Save all named files را روشن کنید تا تمام فایل های دارای نام، قبل از اجرا، ذخیره شوند.

نصب ورژن های دیگر اپنسیس

در برخی پروژه‌ها ممکن است نیاز به استفاده از نسخه‌ای خاص از اپنسیس داشته باشید یا بخواهید نسخه‌ی فعلی را به‌روزرسانی نمایید. در این بخش، نحوه‌ی دانلود، نصب و مدیریت نسخه‌های مختلف اپنسیس به‌طور مرحله‌به‌مرحله ارائه می‌شود.

شما همیشه می‌توانید آخرین نسخه‌ اپنسیس را از سایت eslamnia.com دریافت کنید. در حال حاضر، جدیدترین نسخه‌ی منتشرشده OpenSees 3.7.1 است. فایل‌های مربوط به این نسخه در پوشه‌ی other opensees versions قرار دارند. برای نصب این نسخه، تنها کافی است دو پوشه‌ی bin و lib  مربوط به نسخه‌ی 3.7.1 را کپی کرده و در محل نصب اصلی OpenSees جای‌گذاری کنید.

برای اطمینان از اینکه نصب اپنسیس به درستی انجام شده است، می‌توانید با اجرای فایل OpenSees.exe با دوبار کلیک روی آن، شماره نسخه‌ی نصب‌شده را مطابق تصویر کنترل کنید. توجه داشته باشید که این نسخه منتشرشده در سایت OpenSees به دلیل یک خطای تایپی، به‌جای 3.7.1، عدد 3.8 را نمایش می‌دهد.

در صورتی که اپنسیس اجرا نشد یا با خطا مواجه شدید، ممکن است به نصب پیش‌نیازهای مربوط به کتابخانه‌های ++C نیاز داشته باشید. در این حالت، فایل نصبی vc_redist.x64.exe که در کنار فایل‌ اپنسیس در پوشه bin قرار دارد را اجرا و نصب کنید.

برای اتصال اپنسیس به++Notepad، لازم است فایل  runopensees حتماً در کنار فایلOpenSees.exe  در پوشه‌ی bin  قرار گیرد تا قابلیت اجرای مستقیم کدها از طریق ++Notepad فعال شود.

نصب نسخه سفارشی

اگر بخواهید از نسخه سفارشی اپنسیس استفاده کنید که توسط خانه اپنسیس ارائه شده و قابلیت های ویژه ای از قبیل logCommands یا دستورات محاسبه انرژی و… را دارد، مطابق توضیحات زیر عمل کنید.

فایل نصبی این ورژن در پوشه other opensees versions قرار دارد، اما از آنجاییکه این ورژن پوشه‌های lib و bin ندارد، باید برنامه active TCL نیز نصب شود. در فولدر دانلود شده، فایل این برنامه در کنار فایل OpenSees.exe قرار دارد. برای اینکه مطمئن شوید نصب OpenSees به درستی انجام شده با باز کردن اپنسیس باید حرف H را کنار نام ورژن (مثلا در اینجا 3.3.0)  ببینید. بعد از نصب active TCL ، فایل OpenSees.exe سفارشی را در محلی که قبلا اپنسیس اصلی را قرار داده بودید قرار دهید و جایگزین OpenSees.exe قبلی کنید.

نمایش مدل‌های اپنسیس با OSLite

برای نمایش مدل‌های اپنسیس در نرم‌افزار OSLite، کافی است به فولدر OSLite V0.351 بروید. سپس درون فولدر bin، نرم افزار OSLite را اجرا کنید. این نرم‌افزار به‌طور خاص برای نمایش و بررسی کدهای اپنسیس طراحی شده است و به کاربران این امکان را می‌دهد که مدل‌های سازه‌ای خود را مشاهده کنند. در OSLite، میتوان شماره گره‌ها، المان‌ها و جزئیات دیگر مربوط به ساختار مدل را مشاهده کرد. هر بخش از یک مدل چند بعدی در یک صفحه جداگانه xy، yz یا xz نمایش داده می‌شود تا کاربر بتواند به راحتی بخش‌های مختلف مدل را بررسی و ویرایش کند.

اگر این مطالب را دوست داشتید، نظرتان را در قسمت پایین برای ما بنویسید.

نویسندگان:

مهندس هادی اسلام نیا

مهندس فاطمه زمانی